Khi chuẩn bị xây nhà, nhiều gia chủ thường bắt đầu bằng việc tìm một công ty tư vấn thiết kế, sau đó cung cấp diện tích khu đất và yêu cầu đơn vị thiết kế đưa ra phương án.
Diện tích chắc chắn là thông tin quan trọng, nhưng chưa đủ để tạo nên một thiết kế phù hợp. Hai gia đình sở hữu hai khu đất có kích thước giống nhau vẫn có thể cần hai ngôi nhà hoàn toàn khác nhau.
Một gia đình có ba thế hệ cùng sinh sống, trong khi gia đình khác chỉ có hai vợ chồng và hai con. Có người cần nhiều phòng ngủ, có người lại ưu tiên phòng làm việc, sân vườn hoặc khu vực kinh doanh.
Vì vậy, một thiết kế tốt không nên bắt đầu từ việc chọn một mặt tiền đẹp, mà bắt đầu bằng việc hiểu ai sẽ sống trong ngôi nhà và họ sẽ sử dụng không gian đó như thế nào.
Theo kinh nghiệm của TKXD GROUP, càng xác định rõ nhu cầu trước khi thiết kế, quá trình trao đổi giữa chủ đầu tư và đơn vị tư vấn càng hiệu quả, đồng thời hạn chế việc phải chỉnh sửa phương án nhiều lần.
0. Đừng bắt đầu bằng câu hỏi “nhà này thiết kế phong cách gì?”
Đây là câu hỏi rất dễ xuất hiện ngay từ đầu:
- Hiện đại?
- Tối giản?
- Tân cổ điển?
- Mái Nhật?
- Mái Thái?
Phong cách kiến trúc quan trọng nhưng chưa phải vấn đề đầu tiên cần giải quyết. Trước đó, gia chủ nên trả lời những câu hỏi cơ bản hơn như:
- Bao nhiêu người sẽ ở trong nhà?
- Mỗi người cần không gian gì?
- Gia đình sinh hoạt với nhau như thế nào?
- Ngân sách xây dựng khoảng bao nhiêu?
- Có kế hoạch thay đổi nhu cầu trong vài năm tới không?
Khi những yếu tố này đã rõ, kiến trúc mới có thể được phát triển trên một nền tảng thực tế.
1. Công ty tư vấn thiết kế cần biết có bao nhiêu người sử dụng ngôi nhà
Đây là thông tin tưởng như đơn giản nhưng lại ảnh hưởng đến rất nhiều quyết định.
Một gia đình gồm hai vợ chồng + hai con sẽ có nhu cầu khác với ông bà + hai vợ chồng + hai con.
Nếu có người lớn tuổi, phòng ngủ có thể cần được bố trí ở vị trí thuận tiện hơn. Nếu trẻ còn nhỏ, cũng nên tính đến cách tổ chức phòng ngủ hiện tại và nhu cầu của các thành viên sau vài năm.
Do đó, thay vì chỉ nói “tôi cần 4 phòng ngủ”, sẽ hữu ích hơn nếu bạn giải thích rõ “4 phòng này dành cho những ai?”
Thông tin phía sau con số giúp người thiết kế hiểu rõ hơn nhu cầu thực tế.
2. Hãy mô tả một ngày sinh hoạt bình thường
Đây là cách khá hiệu quả để xác định công năng, chẳng hạn:
- Buổi sáng cả gia đình cùng chuẩn bị đi làm, đi học.
- Buổi tối thường ăn cơm chung.
- Một người làm việc tại nhà.
- Gia đình ít xem TV nhưng thường ngồi nói chuyện ở phòng khách.
- Cuối tuần thường có người thân đến chơi.
Chỉ một đoạn mô tả như vậy đã cung cấp nhiều thông tin hơn việc đơn thuần liệt kê số phòng, bởi kiến trúc không chỉ là phòng khách + bếp + phòng ngủ + nhà vệ sinh.
Kiến trúc còn là mối quan hệ giữa những không gian đó.
3. Xác định những thứ “bắt buộc phải có”
Trước khi thiết kế, gia chủ nên chia nhu cầu thành ba nhóm dưới đây.
3.1. Nhóm bắt buộc
Ví dụ:
- 4 phòng ngủ.
- Phòng cho người lớn tuổi ở tầng dưới.
- 1 phòng làm việc.
- Chỗ để ô tô.
- Khu giặt phơi.
3.2. Nhóm mong muốn
Ví dụ:
- Phòng đọc sách.
- Ban công lớn.
- Khu BBQ.
- Phòng thay đồ.
- Kho riêng.
3.3. Nhóm có thể bỏ nếu ngân sách không phù hợp
Ví dụ:
- Một phòng giải trí riêng.
- Một số khu vực trang trí.
- Các chi tiết kiến trúc phức tạp.
Việc phân nhóm giúp công ty tư vấn thiết kế biết hạng mục nào cần ưu tiên, khi diện tích hoặc ngân sách có giới hạn.
4. Ngân sách nên được nói từ đầu
Một sai lầm khá phổ biến là gia chủ ngại chia sẻ ngân sách và nghĩ rằng, “cứ thiết kế đẹp trước, sau này tính tiền.”
Nhưng nếu phương án không phù hợp với khả năng đầu tư, rất nhiều hạng mục có thể phải làm lại.
Chẳng hạn, thiết kế ban đầu có:
- Diện tích xây dựng lớn.
- Nhiều chi tiết kiến trúc.
- Vật liệu hoàn thiện cao cấp.
- Hệ cửa lớn.
- Nhiều hạng mục trang trí.
Sau khi lập dự toán mới phát hiện chi phí vượt ngân sách. Khi đó phải cắt giảm từng phần và kết quả cuối cùng đôi khi không còn giống ý tưởng ban đầu.
Một hướng phù hợp hơn là đưa ra khoảng ngân sách ngay từ đầu, để người thiết kế có cơ sở cân bằng giữa diện tích – công năng – kiến trúc – vật liệu – chi phí.
5. Cần nói rõ những thứ gia chủ không thích
Không phải thông tin nào cũng phải bắt đầu bằng “tôi muốn”. Những điều “tôi không muốn” cũng rất hữu ích.
Ví dụ:
- Không thích phòng khách quá lớn.
- Không thích nhiều chi tiết trang trí.
- Không muốn bếp nhìn trực tiếp ra cửa chính.
- Không thích phòng ngủ quá tối.
- Không muốn quá nhiều ban công.
- Không muốn sử dụng quá nhiều kính.
Những thông tin này giúp loại bỏ sớm các phương án không phù hợp, thay vì để kiến trúc sư phát triển một phương án hoàn chỉnh rồi mới nhận phản hồi rằng gia chủ không thích.
6. Hình ảnh tham khảo rất hữu ích, nhưng đừng yêu cầu sao chép nguyên mẫu
Gia chủ hoàn toàn có thể lưu những hình ảnh mình yêu thích, chẳng hạn:
- Một mặt tiền.
- Một phòng khách.
- Một cầu thang.
- Một căn bếp.
- Một kiểu cửa.
- Một cách bố trí ánh sáng.
Những hình ảnh này giúp người thiết kế hiểu gu thẩm mỹ. Tuy nhiên, không nên mặc định rằng “tôi muốn xây giống hệt căn nhà này”, bởi công trình trong hình có thể khác về:
- Kích thước đất.
- Hướng.
- Điều kiện xung quanh.
- Số người sử dụng.
- Ngân sách.
- Công năng.
Giá trị của hình tham khảo nằm ở việc xác định điểm nào khiến gia chủ thích, sau đó chuyển tinh thần đó vào công trình thực tế.
7. Đừng quên đồ nội thất đang có
Nếu gia đình đã sở hữu những món đồ muốn tiếp tục sử dụng, nên thông báo ngay từ giai đoạn thiết kế, chẳng hạn như:
- Bộ bàn ăn lớn.
- Giường.
- Piano.
- Tủ.
- Bàn thờ.
- Bộ sofa.
Kích thước thực tế của những món đồ này có thể ảnh hưởng đáng kể đến cách bố trí không gian.
Một phòng khách có thể rất đẹp trên bản vẽ, nhưng nếu không đủ chỗ cho bộ sofa mà gia đình muốn giữ lại thì vấn đề sẽ xuất hiện khi hoàn thiện.
8. Thói quen nấu ăn ảnh hưởng rất lớn đến thiết kế bếp
Không phải gia đình nào cũng sử dụng bếp theo cùng một cách. Có gia đình thì:
- Nấu mỗi ngày.
- Ít nấu.
- Thường xuyên chiên xào.
- Cần nhiều khu vực lưu trữ.
- Có nhiều thiết bị bếp.
- Thường có nhiều người cùng chuẩn bị thức ăn.
Vì vậy, thay vì chỉ nói “tôi muốn bếp đẹp”, bạn nên mô tả “gia đình sử dụng bếp như thế nào?”
Thông tin này ảnh hưởng đến:
- Diện tích bếp.
- Bàn thao tác.
- Hệ tủ.
- Thông gió.
- Vị trí thiết bị.
- Mối quan hệ giữa bếp và bàn ăn.
9. Hãy nghĩ đến nhu cầu sau 5 - 10 năm
Một ngôi nhà thường được sử dụng lâu hơn rất nhiều so với thời gian thiết kế và thi công. Vì vậy, gia chủ nên nhìn xa hơn nhu cầu hiện tại.
Chẳng hạn:
- Con nhỏ hiện nay có thể cần phòng riêng sau vài năm.
- Cha mẹ có thể về sống cùng.
- Gia chủ có thể chuyển sang làm việc tại nhà.
- Một phòng chưa cần dùng ngay có thể được thiết kế linh hoạt để thay đổi công năng sau này.
Không thể dự đoán mọi thay đổi trong tương lai, nhưng những nhu cầu có khả năng xảy ra hoàn toàn có thể được tính trước.
10. Điều kiện khu đất phải được khảo sát thực tế
Ngoài nhu cầu của gia đình, thiết kế còn phụ thuộc trực tiếp vào khu đất. Do đó, bạn cần xem xét các yếu tố như:
- Kích thước thực tế.
- Hình dạng khu đất.
- Đường tiếp cận.
- Công trình xung quanh.
- Hướng nắng.
- Khả năng thông gió.
- Cao độ.
- Hiện trạng hạ tầng.
Chỉ nhìn kích thước trên giấy chưa chắc phản ánh đầy đủ điều kiện thực tế. Đặc biệt với nhà trong khu dân cư hiện hữu, các công trình xung quanh có thể ảnh hưởng đáng kể đến vị trí cửa, khoảng thông thoáng và phương án tổ chức thi công.
11. Thiết kế đẹp nhưng thi công khó có phải là thiết kế tốt?
Đây là vấn đề cần cân nhắc ngay từ đầu. Một phương án kiến trúc có thể rất ấn tượng trên hình ảnh nhưng nếu:
- Kết cấu quá phức tạp.
- Chi tiết khó thi công.
- Vật liệu khó tìm.
- Khó bảo trì.
- Chi phí vượt xa ngân sách.
….thì chưa chắc đã phù hợp với chủ đầu tư.
Thiết kế nên cân bằng bốn yếu tố là thẩm mỹ – công năng – kỹ thuật – ngân sách. Nếu một trong bốn yếu tố bị bỏ qua, vấn đề thường xuất hiện ở những giai đoạn sau.
12. Hồ sơ thiết kế không chỉ để xem hình 3D
Nhiều gia chủ đặc biệt quan tâm đến phối cảnh vì đây là phần dễ hình dung nhất. Nhưng để biến ý tưởng thành công trình thực tế, cần nhiều thông tin kỹ thuật hơn.
Tùy phạm vi dự án, hồ sơ có thể liên quan đến:
- Kiến trúc.
- Kết cấu.
- Điện.
- Nước.
- Chi tiết thi công.
- Các thông tin hoàn thiện.
Hình 3D giúp hình dung công trình, còn hồ sơ kỹ thuật giúp đội thi công hiểu phải xây dựng công trình đó như thế nào. Hai phần có vai trò khác nhau.
13. Thiết kế và dự toán nên có mối liên hệ với nhau
Một phương án thiết kế càng được phát triển chi tiết thì dự toán càng có cơ sở.
Nếu ngân sách là giới hạn quan trọng, chủ đầu tư nên theo dõi chi phí ngay trong quá trình phát triển phương án.
Ví dụ, nếu tổng diện tích bắt đầu tăng đáng kể, cần đánh giá ngay tác động đến ngân sách. Nếu bổ sung nhiều chi tiết mặt tiền, cũng cần tính đến:
- Vật liệu.
- Nhân công.
- Thời gian.
Điều chỉnh sớm trên bản vẽ thường đơn giản hơn rất nhiều so với điều chỉnh khi công trình đã xây dựng.
14. Một buổi trao đổi ban đầu hiệu quả nên nói về những gì?
Thay vì chỉ mang một vài mẫu nhà đẹp đến gặp đơn vị tư vấn, gia chủ có thể chuẩn bị:
- Thông tin khu đất: Diện tích, vị trí và hiện trạng.
- Thông tin gia đình: Số người và độ tuổi tương đối.
- Nhu cầu công năng: Số phòng và các không gian đặc biệt.
- Thói quen sinh hoạt: Nấu ăn, làm việc, tiếp khách, sử dụng sân vườn...
- Ngân sách dự kiến: Không nhất thiết phải chính xác tuyệt đối nhưng nên có khoảng đầu tư.
- Phong cách yêu thích: Có thể sử dụng hình ảnh minh họa.
- Những điều không muốn: Đây là thông tin rất giá trị nhưng thường bị bỏ quên.
15. Vai trò của công ty tư vấn thiết kế không phải chỉ là vẽ theo yêu cầu
Nếu chủ đầu tư yêu cầu “tôi muốn năm phòng ngủ”, đơn vị tư vấn không nên chỉ tìm cách đặt đủ năm phòng vào mặt bằng mà cần xem xét:
- Diện tích mỗi phòng.
- Lối đi.
- Ánh sáng.
- Thông gió.
- Mối quan hệ với các không gian khác.
- Ngân sách.
Trong một số trường hợp, người tư vấn cần chỉ ra rằng một yêu cầu có thể làm giảm chất lượng tổng thể và đề xuất phương án khác.
Đó chính là giá trị của tư vấn: không đơn thuần biến yêu cầu thành bản vẽ mà còn giúp chủ đầu tư tìm ra phương án phù hợp hơn.
16. TKXD GROUP kết nối thiết kế với quá trình xây dựng thực tế
TKXD GROUP hoạt động trong các lĩnh vực:
- Tư vấn thiết kế.
- Xây dựng.
- Sửa nhà.
- Cải tạo nhà.
- Chống thấm.
- Sơn nhà.
Theo góc nhìn của TKXD GROUP chúng tôi, thiết kế không nên tách rời quá trình thi công.
Một quyết định trên bản vẽ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến:
- Khối lượng xây dựng.
- Hệ thống điện nước.
- Vật liệu.
- Tiến độ.
- Chi phí.
- Khả năng bảo trì sau này.
Vì vậy, quá trình tư vấn cần đặt ra không chỉ câu hỏi “có đẹp không?”, mà còn:
- “Có phù hợp với gia đình không?”
- “Có thi công hợp lý không?”
- “Có nằm trong ngân sách không?”
- “Sau nhiều năm sử dụng có thuận tiện không?”
Khi những yếu tố này được xem xét ngay từ đầu, thiết kế sẽ có giá trị thực tế cao hơn.
17. Kết luận
Trước khi tìm một công ty tư vấn thiết kế, gia chủ không cần tự thiết kế sẵn ngôi nhà của mình.
Tuy nhiên, nên hiểu tương đối rõ:
- Ai sẽ sử dụng ngôi nhà.
- Gia đình sinh hoạt như thế nào.
- Không gian nào bắt buộc phải có.
- Điều gì mong muốn nhưng có thể điều chỉnh.
- Ngân sách dự kiến.
- Phong cách yêu thích.
- Những điều không muốn.
- Nhu cầu có thể thay đổi trong tương lai.
Càng nhiều thông tin thực tế được trao đổi từ đầu, đơn vị thiết kế càng có cơ sở để xây dựng phương án phù hợp.
Một ngôi nhà tốt không chỉ cần đẹp trên phối cảnh. Công trình còn phải phù hợp với con người, công năng, kỹ thuật, ngân sách và quá trình sử dụng lâu dài.
Đó cũng là hướng tiếp cận mà TKXD GROUP đặt ra, khi kết nối công việc tư vấn thiết kế với kinh nghiệm xây dựng và cải tạo thực tế.
Khắc Sử
